Λαογραφική συλλογή

Στην Λαογραφική Συλλογή παρουσιάζονται αντικείμενα παραδοσιακής χειροτεχνίας, υφαντά και εργαλεία της υφαντικής τέχνης, κεντήματα, όπως η Ρεθεμνιώτικη βελονιά, δαντέλες, κεραμικά, καλάθια, είδη μεταλλοτεχνίας και εργαλεία αγροτικών παραδοσιακών καλλιεργειών. Επίσης η παραγωγή του μεταξιού, η μελισσοκομία και η παρασκευή του παραδοσιακού Ρεθεμνιώτικου ψωμιού.

Παραδοσιακές καλλιέργειες

Οι παραδοσιακές καλλιέργειες στην Κρήτη μέχρι τα μέσα του 20ού αι. κράτησαν πανάρχαια στοιχεία στα σχήματα και τα υλικά των αγροτικών εργαλείων.

Η έκθεση μιας σειράς αγροτικών εργαλείων για την καλλιέργεια και τη συγκομιδή των δημητριακών καρπών μαζί με τα οικιακά σκεύη για το άλεσμα, ζύμωμα και φούρνισμα, παρουσιάζουν μία πλήρη εικόνα της προετοιμασίας του ψωμιού.

Η καλλιέργεια των δημητριακών καρπών ήταν γνωστή από τα προϊστορικά χρόνια. Μέσα στο πέρασμα του χρόνου βασικά δεν άλλαξαν οι τρόποι και οι μέθοδοι συγκομιδής, αλέσματος, ζυμώματος και φουρνίσματος. Πανάρχαια στοιχεία υπάρχουν στα σχήματα και τα υλικά των αγροτικών εργαλείων που χρησιμοποιούσαν στην Κρήτη μέχρι τα τελευταία χρόνια.

Το όργωμα της γης για να δεχτεί τους δημητριακούς καρπούς γινόταν με το ξύλινο αλέτρι – άροτρο. Τα ξύλινα τμήματά του είχαν ειδικές ονομασίες. Σιδερένιο ήταν μόνο το γυνί – υνί, που ήταν τοποθετημένο μπροστά στο ποδάρι, έτσι ώστε να μη χώνεται βαθιά στο χώμα και να τραβιέται εύκολα. Το αλέτρι το έδεναν στο ζυγό από τα λούρα. Έδεναν τον ζεύτη από τα κέρατα των βοδιών και τον κρατούσαν για να μπορούν να οδηγήσουν τα ζώα στο όργωμα.

Μετά το όργωμα έβαζαν τον σπόρο στα σποροσάκουλα ή την σπορόβουργια και έσπερναν. Ο θερισμός γινόταν με δρεπάνια. Τα κομμένα στάχυα τα έδεναν δεμάτια και τα στοίβαζαν σε θημωνιές. Το αλώνισμα γινόταν με τον βολόσυρο που τον έδεναν στο ζυγό. Το λίχνισμα γινόταν πρώτα με το θρυνάκι και μετά με την παλάμη. Τα άχυρα τα έβαζαν σε μεγάλα τσουβάλια, τα χαράρια και τον καρπό πρώτα στο ταγάρι για να ξεκαθαρίζουν τα τελευταία άχυρα και μετά τον κοσκίνιζαν με τον βολύστα και με το κόσκινο. Όταν τελείωναν έβαζαν τον καρπό σε ειδικούς μεγάλους υφασμένους σάκους.